> dcolumn.php?nr=62421&stuurdoor

Column

 

Pinksteren en wat is dat 'kerk'?

Pinksteren is het feest van de Geest, én wordt als gebeurtenis vaak gezien als het begin van de kerk. Wat is dat eigenlijk: de kerk?
Doopsgezinden spreken liever van geloofsgemeenschap of de gemeente. Dat is een tegengeluid tegen de kerk die instituut is of was geworden. En in de tijd van het begin van de doperse beweging was de kerk ook nog helemaal verweven met de overheid. Kerk en staat als machtsorgaan. Een van de drijfveren in de tijd van de reformatie is los te komen van die dringende band, die je ook vanuit de kerk van alles oplegde om je klein te maken en zelfs je gedachten onder controle te houden. Baas in eigen geweten.
Als je opzoekt waar het woord ‘kerk’ vandaan komt, vind je het Griekse woord kyrikon, dat weer volkstaal is voor het officiële Griekse woord kyriakon, wat betekent ‘huis van de heer’. Denk ook maar aan het gebed: kyrie eleison, heer ontferm u. Kurios betekent ‘heer’ De gemeenschap die in de kerk samenkomt en daarna ook kerk is gaan heten, is dus een gemeenschap die ontstaan is door de heer of door verbondenheid met de heer. En ‘heer’ verwijst dan naar God, of naar Jezus.


Menno Simons schrijft over de ‘ware’ kerk en die laat hij dan beginnen bij Adam en Eva, juist vanwege hun verbondenheid met God, zij waren immers door Hem geschapen. Als je dat doordenkt, hoort iedereen bij de kerk. Niet dat iedereen je deze gedachte in dank zou afnemen…. Menno is zich daar ook wel van bewust. Hij moet zich verdedigen tegen mensen die zeggen dat zijn gemeenschap geen ‘kerk’ is. Dus waar hij en alle dopers worden buitengesloten, zegt hij dat iedereen erbij hoort.

Er is nog een andere term, die in het Nieuwe Testament altijd wordt gebruikt voor de geloofsgemeenschap, de ekklesia. Dat woord hangt samen met het Griekse woord voor roepen, de mensen die geroepen zijn. Maar het stukje ‘ek’ betekent uit, dus uit alle mensen? Daar kleeft ook weer iets naars aan, want ben je dan beter dan anderen? Wordt dan niet iedereen geroepen?
Het geroepen zijn speelt bij de vroege dopers ook een belangrijke rol. En is dat blijven spelen. Geloven en belijden is een antwoord op de roep van God in jou. Niet als iets wat je beter maakt dan een ander, maar wat je beter maakt voor jezelf. Het antwoord maakt je deel van de gemeente en betekent zelfs een begin van een nieuw leven, de wedergeboren mens. Het klinkt misschien als grote woorden, maar het wat telt is je verbonden voelen met levenskracht, met liefde, met God. Vertrouwen en twijfel tegelijk.

Frits Kuiper, een doopsgezinde dominee, schreef in 1941 een boek over de gemeente (De 
gemeente in de wereld). En bijzondere tijd om zo’n boek uit te geven. Hij heeft allebei de kenmerken in zijn verhaal over de kerk. Iedereen hoort erbij in zijn visie. Dus ook de mensen die niet gedoopt zijn, omdat iedereen vragen heeft over wie hij/zij is of wat de zin van het leven is. En de kerk heeft een antwoord. Hij schrijft dat dat antwoord is: God is de Heer der wereld. Dat klinkt nu heel anders dan toen, hoewel we het misschien weer een beetje kunnen begrijpen. Het was een boodschap van verzet. Wie denkt die alleenheerser, overheerser en geweldpleger wel niet te zijn.
De kerk omvat alle mensen omdat zij gericht is op de mensen die haar boodschap willen horen of kunnen horen. En als je dan iets opmerkt van Gods Geest die in je werkt, die je ‘roept’, dan is er eigenlijk geen ander antwoord mogelijk dan ‘ja, ik geloof’. En dan hoort twijfelen daar gewoon bij.

Het is dus niet zo makkelijk antwoord te geven op de vraag wat de kerk is. Begint het met Adam en Eva, of bij Jezus, die de leerlingen riep? Of begint het met Pinksteren? Die dag dat mensen elkaar konden verstaan, ook al spraken ze verschillende talen? Die dag waarop Petrus zijn eerste preek sprak? Die dag waarna mensen begonnen te delen en samen kwamen om te eten, te zingen en te vieren? De tijd van enthousiasme?
Een verhaal waar je nu ook nog van in vuur en vlam kunt raken. Heel snel al kwamen er afspraken over hoe en wat, werden er leiders benoemd, werden er teksten geschreven, oordelen geveld over wat wel en niet het ‘ware’ geloof is en ga zo maar door. Steeds weer echter kwam er een tegenbeweging hiertegen, ook al voor de tijd die we de Reformatie noemen. De kerk heeft als taak te bewegen en te veranderen, maar altijd rond dat centrum of terug naar dat centrum van verbondenheid met God, die zichtbaar wordt in Jezus en ons nog steeds raakt met zijn Geest. Er is misschien geen eenduidig antwoord op wat de kerk is of hoe die er uit ziet, dat moet elke tijd opnieuw gevonden worden, door mensen in verbondenheid met elkaar en met God.

FV


Terug

 
Meer informatie Facebook   ANBI-register Doopsgezinde Gemeente De Lytse Streek
contact maandblad privacy
routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
veelgestelde vragen inloggen colofon
2022 Doopsgezind.nl